Unia Europejska nie jest federacją jak Stany Zjednoczone. Nie jest ona również organizacją opartą na współpracy międzyrządowej, jak Organizacja Narodów Zjednoczonych.
 

Unia Europejska to rodzina demokratycznych państw europejskich, których celem jest wspólna praca na rzecz pokoju i dobrobytu. Jest to organizacja jedyna w swoim rodzaju. Państwa Członkowskie przekazują stworzonym przez siebie wspólnym instytucjom część swoich kompetencji, tak aby decyzje w określonych sprawach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania mogły być podejmowane w sposób demokratyczny na szczeblu europejskim. Państwa wchodzące w skład UE (jej "państwa członkowskie") przenoszą część swych suwerennych praw na organa Wspólnoty, aby zyskać siłę i globalny wpływ, jakich żadne z nich nie wypracowałoby, działając w pojedynkę. W praktyce, przeniesienie praw suwerennych oznacza, że państwa członkowskie przekazują niektóre ze swych uprawnień decyzyjnych utworzonym przez siebie instytucjom europejskim; w ten sposób decyzje w sprawach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania mogą być podejmowane demokratycznie na szczeblu europejskim.

Historyczne korzenie Unii Europejskiej sięgają okresu II Wojny Światowej. Idea integracji europejskiej narodziła się po to, by zapobiec na zawsze podobnym zbrodniom i zniszczeniu. Pierwszy jej projekt przedstawił Minister Spraw Zagranicznych Francji, Robert Schuman, w dniu 9 maja 1950 roku. Data ta została uznana za dzień narodzin obecnej Unii Europejskiej i co roku 9 maja jest obchodzony jako Dzień Europy. Pierwotnie Unia składała się jedynie z sześciu krajów: Belgii, Niemiec, Francji, Włoch, Luksemburga i Holandii. Dania, Irlandia i Wielka Brytania przystąpiły do UE w 1973 roku, Grecja w 1981 roku, Hiszpania i Portugalia w 1986 roku, a Austria, Finlandia i Szwecja w 1995 roku. W 2004 roku nastąpi największe do tej pory rozszerzenie UE o 10 nowych krajów.
 

W początkowym okresie współpraca między krajami UE dotyczyła handlu i gospodarki, lecz dziś obejmuje również wiele innych dziedzin naszego codziennego życia, takich jak prawa obywatelskie, zapewnienie swobody, bezpieczeństwa i sprawiedliwości; tworzenie miejsc pracy; rozwój regionalny; ochrona środowiska naturalnego; globalizacja; praca dla każdego.
Unia Europejska od pół wieku zapewnia stabilność, pokój i dobrobyt. Pomogła podnieść standard życia, zbudowała wspólny rynek obejmujący całą Europę, wprowadziła nową walutę europejską euro, i wzmocniła głos Europy w świecie.

Zjednoczeni w różnorodności: Europa to kontynent o wielu odmiennych tradycjach i językach, lecz również o wspólnych wartościach. Instytucja Unii chroni te wartości. Przyczynia się ona do współpracy między narodami Europy, promując jedność przy jednoczesnym zachowaniu różnorodności oraz zapewniając, by decyzje były podejmowane jak najbliżej obywatela.
Wiek XXI ukazuje coraz wyraźniejszą współzależność między krajami i niesie ze sobą potrzebę coraz ściślejszej współpracy między obywatelami Europy a narodami innych krajów w duchu tolerancji, solidarności i chęci wzajemnego poznawania się.


Instytucje UE

W proces decyzyjny w Unii Europejskiej, a w szczególności w przypadku procedury współdecydowania, zaangażowane są trzy podstawowe instytucje:
 

Parlament Europejski który reprezentuje obywateli Państw Członkowskich UE i jest bezpośrednio przez nich wybierany;
 

Rada Unii Europejskiej, która reprezentuje rządy poszczególnych Państw Członkowskich;
 

Komisja Europejska, która pilnuje interesów Unii jako całości będąc siłą napędową i ciałem wykonawczym UE.
 

Ta "instytucjonalna triada" określa kierunki polityki i przepisy prawa (dyrektywy, rozporządzenia i decyzje), które obowiązują na całym obszarze UE. Nowe uregulowania UE są z zasady proponowane przez Komisję, ale uchwala je Parlament i Rada.
 

Dwie inne instytucje odgrywają także niebagatelną rolę: Trybunał Sprawiedliwości stoi na straży rządów prawa europejskiego, a Trybunał Obrachunkowy sprawuje kontrolę nad finansowaniem działań Unii polegającym na rzetelnym i zgodnym z prawem zarządzaniem budżetem UE.

Organy

Poza instytucjami, Unia Europejska dysponuje całym szeregiem dodatkowych organów, z których każdy odgrywa jakąś specjalną rolę:

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich chroni obywateli i organizacje UE przed przypadkami złego zarządzania, zajmuje się skargami obywateli na niewłaściwą administrację ze strony instytucji lub organów UE;

Europejski Inspektor Ochrony Danych

Europejski Inspektor Ochrony Danych czuwa nad przestrzeganiem przez instytucje i organy Unii Europejskiej prawa do prywatności podczas przetwarzania danych osobowych.

Do organów zajmujących się kwestiami finansowymi należą:

Europejski Bank Centralny odpowiada za europejską politykę monetarną i zarządzanie walutą euro.  

Europejski Bank Inwestycyjny pomaga w realizacji celów UE poprzez finansowanie projektów inwestycyjnych.

Organy doradcze to:

Komitet Ekonomiczno-Społeczny reprezentuje społeczeństwo obywatelskie oraz stronę pracodawców i pracobiorców w przemyśle, wyraża opinie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego dotyczące kwestii ekonomicznych i społecznych; 

Komitet Regionów reprezentuje władze regionalne i lokalne.

Prawo

Fundamentem Unii Europejskiej są rządy prawa. Powyższe instytucje zostały powołane na mocy Traktatów, które stanowią podstawę wszelakich działań UE. Treść traktatów uzgadniana jest przez prezydentów i premierów państw członkowskich, a same traktaty ratyfikowane są przez parlamenty ich krajów. Traktaty ustanawiają zasady i procedury, które instytucje UE muszą bezwarunkowo stosować.  Wszystkie decyzje i procedury unijne oparte są na postanowieniach Traktatów uzgadnianych przez wszystkie kraje UE